تبلیغات
نیکی به پدر و مادر
نیکی به پدر و مادر
سلام من موضوع نیکی به پدر و مادر را از سوره ی اسرا استخراج کردم و در مورد این مبحث وبلاگ را راه اندازی کردم

آرشیو

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

بسم الله الرحمن الرحیم

و قل رب ادخلنی مدخل صدق و اخرجنی مخرج صدق واجعل لی من لدنک سلطنا نصیرا (اسرا آیه 80)

ای رسول ما دایم دعا کن که بارالها مرا به قدم صدق داخل و به قدم صدق خارج گردان و به من از جانب خود بصیرت و حجت روشنی که دایم یار و مددکار باشد عطا فرما

نیکی به پدر و مادر در سوره اسرا

و قضی ربک ألا تعبدوا الا ایاه و بالوالدین اخسنا اما یبلغن عنک الکبر اخد هما اوکلاهما فلا تقل لهما اف و لا تنهرهما و قل لهما قولا کریما(23)

و خدای تو حکم فرموده که جز او هیچ کس را نپرستیدو درباره ی پدر و مادر نیکویی کنید و چنان چه هر دو یا یکی از آن ها پیر و سالخورده شوندزنهار کلمه ای که رنجیده خاطر شوند مگویید و کمترین آزار به آن ها مرسانید و با ایشان با اکرام و احترام سخن گویید(23) 

واخفض لهما جناح الذل من الرحمة و قل رب ارحمهما کما ربیانی صغیرا(24)

و همیشه پر و بال تواضع و تکریم را با کمال مهربانی نزدشان بگستران و بگو پروردگارا چنان که پدر و مادر مرا از کودکی به مهربانی بپروردند تو در حق آن ها رحمت و مهربانی فرما(24)

جایگاه تكریم پدر و مادر در نزد خداوند

در قرآن بسیار آمده از احترام به پدر و مادر که نشان از ارزش و قرب این دو یار همیشگی است. وظیفه هر انسانی است که احسان را نسبت به پدر و مادر خود مد نظر قرار دهد.

در سوره اسراء آیه 23 هنگامی كه خداوند به مردمان فرمان می دهد كه تنها او را بپرستند، بی درنگ حكم و فرمان احسان و نیكی به پدر و مادر را مطرح می سازد كه بیانگر میزان اهمیت و جایگاه احسان به پدر و مادر در پیشگاه خداوند است. به این معنا كه پرستش خدای یگانه و احسان به والدین در كنار هم آمده تا مردمان از جایگاه پدر و مادر آگاه شوند. برخی از مفسران باتوجه به نكره بودن احسان در آیه 23 سوره اسراء بر این باورند كه نكره آوردن به معنای آن است كه فرزندان می بایست در همه امور در حق آنان مراعات احسان را بكنند و چیزی را فروگذار نكنند. این حكم قرآنی اختصاصی به مؤمنان نداشته و همه انسان ها را دربرمی گیرد. قرآن به این شیوه دیگرانی را كه ایمان به قرآن و خدا ندارند تشویق می كند كه حداقل در حق پدر و مادر خویش به حكم وظیفه انسانی، احسان و احترام بگذارند.

احسان و تكریم به پدر و مادر از جایگاه بسیار بلندی برخوردار است و خداوند همواره پس از بیان حكم وجوب پرستش خدای یگانه، به احترام و تكریم پدر و مادر اشاره كرده و حكم می كند: و بالوالدین احسانا (بقره آیه 83 و نیز نساء یه 36)

 قرآن در آیه 83 سوره بقره احسان به پدر و مادر را به عنوان پیمان خداوند با بنی اسرائیل یاد كرده است و می فرماید: و اذ اخذنا میثاق بنی اسرائیل لاتعبدون الاالله و بالوالدین احسانا

 و هنگامی كه از بنی اسرائیل پیمان و عهد گرفتیم كه جز خدا را نپرستند و به پدر و مادر احترام گذارند و احسان و نیكی كنند.

و وصینا الانسان بوالدیه حملته امه و هنا على و هن و فصاله فى عامین ان اشكر لى و لوالدیك الى المصیر (لقمان آیه 14)  

و انسان را درباره پدر و مادرش سفارش كردیم. مادرش به هنگام باردارى او را با ناتوانى روى ناتوانى حمل كرد و دوران شیرخوارگى او در دو سال پایان مى‏یابد آرى او را سفارش كردیم كه شكرگزار من و پدر و مادرت باش كه بازگشت همه به سوى من است.

وجوب پرهیز از آزار پدر و مادر

مطابق آیه 23 اسرا نیکی به پدر و مادر امرى واجب وكوچك‏ترین بى‏احترامى به آنان ممنوع است

امام رضا(ع) فرمودند: اگر لفظى كوتاه‏تر و سبك‏تر از اف وجود داشت خداوند آن را در آیه ذكر مى‏فرمود.(اصول كافى، ج ۲، ص ۳۴۱، حدیث ۷)
و در روایت دیگرى آمده است كه مقصود از اف كمترین ازار است و اگر كلمه‏اى وجود داشت كه بر آزارى كوچك‏تر دلالت مى‏كرد، خداوند از آن نهى مى‏فرمود.( مجمع البیان، ج ۶، ص ۶۳۱)

 روایات بسیارى در نهى از آزار پدر و مادر آمده است. امام باقر(ع) از پیامبر اكرم(ص) نقل فرموده‏اند: ایاكم و عقوق الوالدین فان ریح الجنة توجد من مسیرة الف سنة و لا یجدها عاق... (مجمع البیان، ص ۴۴۲)
از آزار پدر و مادر بپرهیزید، زیرا بوى بهشت از هزار سال فاصله بوییده مى‏شود، ولى آزار دهنده پدر و مادر آن را نمى‏یابد.
آزار والدین حتى اگر آنان ظالم باشند جایز نیست. امام صادق(ع) فرمود:  من نظر الى ابویه نظر ماقت و هما ظالمان له لم یقبل اللَّه تعالى له صلوة؛( مجمع البیان، ص 442) كسى كه به پدر و مادرش به حالت دشمنى و تنفر نگاه كند خداوند نمازش را نمى‏پذیرد.

وظیفه فرزند پس از درگذشت والدین

فرزند حتى پس از آن كه پدر و مادرش از دنیا مى‏روند. همچنان وظیفه‏اى اخلاقى دارد. او باید براى آنان نماز بگزارد و از خداوند برایشان درخواست رحمت و مغفرت كند. از امام باقر(ع) روایت شده است:
ان العبد لیكون باراً بوالدیه فى حیاتهما ثم یموتان فلا یقصى عنهما دینهما و لا یستغفر لهما فیكتبه اللَّه عاقاً و انه لیكون عاقا لهما فى حیاتهما غیر بار بهما فاذا ما تا قضى دینهما و استغفر لهما فیكتبه اللَّه باراً؛ (المحجة البیضاء، ج ۳،ص 441)
هر آینه كسى كه نسبت به پدر و مادر خود نیكوكار بوده پس از مرگ آنها دین آنان را ادا نمى‏كند و براى آنان استغفار نمى‏نماید پس خداوند او را در شمار آزار دهندگان قرار مى‏دهد. و بسا كه كسى آزار دهنده پدر و مادرش بوده و در حیاتشان به آنان نیكى نمى‏كرده است ولى پس از مرگ آنها دین آنها را ادا كرده و برایشان استغفار نموده است پس خداوند او را در شمار نیكى كنندگان به والدین قرار مى‏دهد.
از این روایت فهمیده مى‏شود كه اولا: وظیفه سپاسگزارى از پدر و مادر با مرگ آنها خاتمه نمى‏یابد و دیگر این كه خداوند راه را براى جبران كوتاهى‏هاى فرزند خطا كار باز گزارده است.

حق پدر و مادر ...

در روایتی از امام سجاد ـ علیه السلام ـ حقّ مادر این چنین بیان شده است: «و اما حق مادرت بر تو، این است كه بدانی او تو را در جایی حمل كرده است كه هیچ كس، دیگری را حمل نمی كند و از میوة دلش به تو داد كه أحدی به دیگری نمی دهد و تو را با تمام أعضایش حفظ كرد و اهمیتی نمی داد كه خود گرسنه باشد، اما تو سیر باشی و خودتشنه باشد اما تو را سیراب كند و خود برهنه باشد اما تو را بپوشاند و خود زیر آفتاب باشد امّا تو را سایه افكند و به خاطر تو خواب را بر خود حرام كند و از گرما و سرما نگاهت دارد، تا تو را داشته باشد و از دست ندهد. بنابراین تو جز با كمك و توفیق الهی، از پس قدردانی او بر نمی آیی.»[1]

و در جای دیگر حق پدر را اینگونه بیان می دارد:  «اما حق پدرت، این است كه بدانی او اصل و ریشة توست؛ زیرا اگر اونبود تو هم نبودی، پس هر خصلت خوشایندی كه در خود دیدی بدان كه منشاء و ریشة آن نعمت در وجود پدرت می باشد. بنابراین خدای را بستای و برای آن نعمت از پدرت سپاسگزار باش.»[2]

حقی كه پدر و مادر بر گردن فرزندان دارند به هیچ وجه برای فرزندان قابل أداء كردن نیست. زیرا حقوق والدین بسیار بیشتر از آن حدّی است كه توسط فرزندان قابل أدا كردن باشد به همین خاطر در روایات متعدّد داریم كه چون نمی توانید حقوق والدین را اداء كنید به همین خاطر احسان و نیكی به والدین كنید.[3]

حقوق پدر و مادر آنقدر عظیم است كه در روایتی از امام صادق ـ علیه السلام ـ آمده است كه: «كمترین بی احترامی به پدر و مادر «أفّ» گفتن است و اگر خداوند عزّوجلّ چیزی كمتر از آن سراغ داشت، بی گمان از آن نهی می كرد.»[4]

[1] . میزان الحكمه، محمدی ری شهری، ترجمة حمیدرضا شیخی، ناشر دارالحدیث، چاپ اول، 1377، جلد 14،ص 7095.
[2]. همان، ص 7103.
[3] . اخلاق در قرآن، استاد مصباح یزدی، ناشر مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، ج 3، چاپ اول، 1378، ص 53.
[4] . میزان الحكمه، جلد 14، ص 7099.

پیامد های عاق والدین

مفاسد اجتماعی:

امام رضا (ع) می‌فرماید خداوند عقوق والدین را حرام فرمود به جهت اینکه:
1-فرزندان را از احترام به فرمان خدا و احترام به پدر و مادر باز می‌دارد
.
2-کفران نعمت انجام می‌گیرد. (چرا که پدر و مادر از نعمتهای بزرگ الهی اند)
 
3-سپاس‌گزاری و شکر‌گزاری از میان می‌رود
.
4-موجب کمی و نابودی نسل بشر می‌گردد
 
5-احترام و حق‌شناسی نسبت ایشان کاستی می‌یابد

6-قطع رحم می‌شود (و خانواده‌ها از هم می‌پاشد)

7-پدر و مادر‌ها از فرزند دار‌شدن دلسرد می‌گردند
.
8-بی‌میلی آنان نسبت بر تربیت فرزند را در پی دارد .

زیانهای فردی:    

1-ذلت و درماندگی:
امام هادی «علیه‌السلام» نیز می‌فرماید:
العقوق یعقب القله ویودی إلی الذله »؛
جفا کردن به پدر و مادر، کمبود و پریشانی در پی دارد و منجر به خواری و ذلت می‌گردد.
2-رد شدن نماز:
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «هر کس به پدر و مادر خویش نگاه خشمگین افکند، هر چند آنان به او ستم کرده باشند خداوند نمازش را نمی‌پذیرد »
از این روایت استفاده می‌شود که اگر پدر و مادر به فرزند ظلم و ستم هم بکنند باز هم فرزند حق ندارد با ایشان بد رفتاری کند، چه رسد به اینکه آنان به او بدی هم نکرده باشند
3-محروم شدن از نظر لطف خدا:
پیامبراکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم فرمود: «به سه نفر خدای متعال نظر مرحمت نمی‌کند

1-آنکه کاری انجام دهد و منت زیاد بگذارد
2 -جفا ‌کار به پدر و مادر
3-معتاد به شرابخوری

سفارش امام رضا در مورد احترام به پدر

امام علی بن موسی(ع) درباره ی اهمیت لزوم رعایت ادب و احترام به پدر ، فرموده است :

1-اطاعت از پدر لازم است ، مگر اینکه درخواست پدر موجب گناه و معصیت خدا باشد؛

2-در برابر پدر ، نیک رفتار و فروتن باش؛

3-هر گاه در مجلسی ، پدرت نیست ، از او به نیکی یاد کن.

4-در برابر پدر ، به درشتی و گستاخی سخن نگو ؛

5-از امکاناتی که خدا در دست تو نهاده است ، برای خشنودی پدرت بهره گیر ، که رسول خدا(ص) فرموده است : فرزند و اموالش به پدر تعلق دارد، پس تا زنده هست باید از او اطاعت کند و زمانی که در گذشت ، برای او طلب آمرزش نماید؛

6-کسی که پس از مرگ پدر، برای او دعای خیر ، و کارهای نیک نکند ، خداوند او را در شمار کسانی قرار می دهد که (عاق والدین)اند.

درباره وبلاگ

مدیر وبلاگ : سمیرا شریعت

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان